Alacağını tahsil edemeyen pek çok kişi ve şirket, “Elimde belge var ama borçlu ödemiyor, ne yapmalıyım?” sorusuyla büromuza başvuruyor. Alacaklının bu noktada başvurabileceği en etkili yol icra takibidir. Bu yazıda icra takibinin türlerini ve nasıl başlatılacağını adım adım anlatacağım.
İcra Takibi Nedir?
İcra takibi, bir alacaklının, borcunu ödemeyen borçlusuna karşı devlet gücünü kullanarak alacağını cebri şekilde tahsil etmesini sağlayan hukuki bir süreçtir. Bu süreç, İcra ve İflas Kanunu çerçevesinde icra dairelerinde yürütülür.
İcra Takibi Türleri Nelerdir?
Takip, elinizdeki belgenin niteliğine göre farklı şekillerde başlatılabilir:
1. İlamsız İcra Takibi
Elinde bir mahkeme kararı (ilam) bulunmayan alacaklının, örneğin bir fatura, sözleşme veya sair delile dayanarak başlattığı takip türüdür. En sık kullanılan yöntemdir.
2. İlamlı İcra Takibi
Alacaklının elinde bir mahkeme kararı (ilam) ya da ilam niteliğinde belge (örneğin arabuluculuk anlaşma tutanağı, noter onaylı bazı belgeler) bulunması halinde başlatılan takip türüdür. Bu yolda borçlunun itiraz imkanı çok daha sınırlıdır.
3. Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yolu
Alacağın çek, senet (bono) veya poliçe gibi kambiyo senedine dayanması halinde uygulanan, borçlu için itiraz süresinin daha kısa ve sonuçlarının daha ağır olduğu özel bir takip yoludur.
İcra Takibi Nasıl Başlatılır? Adım Adım Süreç
1. Yetkili İcra Dairesinin Belirlenmesi
Takip, borçlunun yerleşim yerindeki icra dairesinde veya sözleşmeden doğan borçlarda sözleşmenin ifa edileceği yer icra dairesinde başlatılabilir.
2. Takip Talebinin Hazırlanması
Alacaklı veya vekili, icra dairesine bir takip talebi sunar. Bu talepte alacaklının ve borçlunun bilgileri, alacağın miktarı, dayanağı ve varsa faiz talebi yer alır. Günümüzde pek çok icra dairesinde bu işlem UYAP (Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi) üzerinden elektronik olarak da yapılabilmektedir.
3. Harç ve Masrafların Yatırılması
Takip talebiyle birlikte, alacak miktarına göre hesaplanan başvuru harcı, peşin harç ve tebligat masrafları icra dairesine yatırılır.
4. Ödeme Emrinin Düzenlenmesi ve Tebliği
İcra dairesi, borçluya bir ödeme emri düzenleyerek tebliğ eder. Ödeme emrinde borçluya, borcu ödemesi ya da itiraz etmesi için kanuni süre tanınır.
5. Borçlunun İtiraz veya Ödeme Süreci
- İlamsız icra takibinde borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde icra dairesine itiraz edebilir. İtiraz üzerine takip kendiliğinden durur; alacaklının takibe devam edebilmesi için itirazın iptali veya itirazın kaldırılması yoluna başvurması gerekir.
- Kambiyo senetlerine özgü takipte itiraz süresi 5 gündür ve itiraz, icra mahkemesine yapılmalıdır; itiraz takibi kendiliğinden durdurmaz.
- Borçlu, süresinde herhangi bir itirazda bulunmaz ve ödeme de yapmazsa, takip kesinleşir.
6. Takibin Kesinleşmesi ve Haciz Aşaması
Takip kesinleştikten sonra alacaklı, borçlunun mal varlığının haczedilmesini talep edebilir. Haciz; banka hesapları, maaş, taşınır ve taşınmaz mallar üzerine konulabilir.
İtirazın İptali ve İtirazın Kaldırılması Nedir?
Borçlunun itirazı üzerine duran takibe devam edebilmek için alacaklının iki yolu vardır:
- İtirazın İptali Davası: Genel mahkemede açılan bir dava olup, itirazın haksız olduğunun ispatlanmasıyla takip kaldığı yerden devam eder.
- İtirazın Kaldırılması: İcra mahkemesinde, daha hızlı işleyen ve alacağın belirli belgelerle (örneğin borç ikrarını içeren yazılı bir belgeyle) ispatlandığı durumlarda başvurulan bir yoldur.
İcra Takibinde Faiz Talep Edilebilir mi?
Evet, alacaklı; sözleşmede kararlaştırılmış faiz oranı varsa bu oranı, kararlaştırılmamışsa yasal faiz veya ticari işlerde reeskont/avans faizini talep edebilir. Faiz talebinin takip talebinde açıkça belirtilmesi gerekir.
Zamanaşımına Uğramış Alacak İçin İcra Takibi Başlatılabilir mi?
Zamanaşımına uğramış bir alacak için de takip başlatılabilir; ancak borçlu bu durumda zamanaşımı itirazında bulunursa, alacaklının takibe devam edebilmesi güçleşir. Bu nedenle takip başlatmadan önce alacağın zamanaşımına uğrayıp uğramadığının kontrol edilmesi büyük önem taşır.
İcra takibi, alacağın türüne göre farklı prosedürler içeren, sürelerin ve usul kurallarının titizlikle takip edilmesi gereken teknik bir süreçtir. Yanlış takip yolunun seçilmesi ya da sürelerin kaçırılması, haklı bir alacağın dahi tahsilini zorlaştırabilir. Alacağınızı tahsil etmek istiyorsanız, doğru stratejinin belirlenmesi için büromuzdan destek alabilirsiniz.